Hoş Geldin, Ziyaretçi!

E-ticaret Forumlarına erişim sağlamak için foruma kayıt olmalı yada giriş yapmalısınız. Forum üyeliği tamamen ücretsizdir.

Mesafeli Sözleşmelerde Tüketicinin Cayma Hakkı

Avukat

Premium ✔
Kurumsal Üye
Katılım
24 Nis 2020
Mesajlar
13
Tepkime puanı
9
Tüketicinin Cayma Hakkı

Cayma Hakkının Kullanılması


6502 Sayılı TKHK m. 48/4 tüketicinin cayma hakkını düzenlemiştir. Buna göre tüketici herhangi bir sebep göstermeksizin on dört gün[1] içinde sözleşmeden cayma hakkına sahiptir. Madde metninde “cayma hakkının kullanıldığına dair bildirimin bu süre içinde satıcı veya sağlayıcıya yöneltilmiş olması yeterlidir” ifadesi yer almaktadır. Dolayısıyla bu süre içerisinde cayma talebinin iletilmesi yeterlidir. Cayma talebinin, satıcı veya sağlayıcının eline ulaşmış olması ya da öğrenmiş olması şartı aranmamaktadır[2].

Kanaatimizce de kanun lafzından süresi içerisinde yöneltilen cayma talebinin yeterli olacağı anlaşıldığından, ayrıca satıcı veya sağlayıcıya ulaşması ya da öğrenmesi şartını aramak yerinde olmayacaktır. Cayma hakkını süresinde kullandığını ispat tüketicidedir. Tüketici cayma beyanını, noter aracılığıyla, iadeli taahhütlü posta ile veya elden yazılı olarak( bir nüshasını satıcı veya sağlayıcıya teslim ettiğini belgelemesi kaydıyla) bildirimle yapması uygun olacaktır.[3] Bunlara ek olarak tüketici dilerse Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliğinin ekinde verilen cayma formunu kullanabilir veya satıcı veya sağlayıcı tarafından internet ortamında oluşturulmuş cayma beyanını içeren bir form doldurabilir.

Tüketicinin Cayma Hakkı Konusunda Bilgilendirilmemesi Halinde Yaptırımı

Kanun koyucu ön bilgilendirmenin dışında tüketicinin cayma hakkı konusunda ayrıca bilgilendirilmesini düzenlemiştir. 6502 Sayılı TKHK m. 48/4 ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.10 ‘a göre tüketicinin cayma hakkı konusunda bilgilendirildiğinin ispatı satıcı veya sağlayıcıdadır. Yine bu düzenlemelere göre tüketici gerektiği gibi bilgilendirilmezse cayma hakkını kullanmak için on dört günlük süreyle bağlı olmayacak ve bir yıl içerisinde cayma hakkını kullanabilecektir. Bu bir yıllık süre cayma süresinin bitiminden itibaren başlar. Sözleşmenin kurulmasından sonra eksikliklerin giderilmesi halinde ise on dört günlük sürenin başlangıcı, eksikliğin tamamlandığı günden itibaren başlayacaktır. Açıklandığı üzere tüketicinin cayma hakkı konusunda bilgilendirilmemesinin yaptırımı bir yıl içerisinde cayma hakkını kullanabilmesidir. Şu halde tüketici en geç bir yıllık süredeki olağan kullanımlardan sorumlu olmayacak ancak hor kullanmalardan dolayı sorumlu olacaktır[4]. Dolayısıyla hor kullanma sebebiyle cayma hakkı kullanılamayacaktır.

Bazı durumlar için cayma hakkının süresinin belirlenmesi Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m. 9/3 ‘te düzenlenmiştir. Buna göre, tek sipariş konusu olup ayrı ayrı teslim edilen mallarda, tüketicinin veya tüketici tarafından belirlenen üçüncü kişinin son malı teslim aldığı gün; birden fazla parçadan oluşan mallarda, tüketicinin veya tüketici tarafından belirlenen üçüncü kişinin son parçayı teslim aldığı gün; belirli bir süre boyunca malın düzenli tesliminin yapıldığı sözleşmelerde, tüketicinin veya tüketici tarafından belirlenen üçüncü kişinin ilk malı teslim aldığı gün esas alınır.

Satıcı veya Sağlayıcı Adına Sözleşme Kurulmasına Aracılık Edenlerin Sorumluluğu

6502 Sayılı TKHK m.48/5; “Oluşturdukları sistem çerçevesinde, uzaktan iletişim araçlarını kullanmak veya kullandırmak suretiyle satıcı veya sağlayıcı adına mesafeli sözleşme kurulmasına aracılık edenler, bu maddede yer alan hususlardan dolayı satıcı veya sağlayıcı ile yapılan işlemlere ilişkin kayıtları tutmak ve istenilmesi hâlinde bu bilgileri ilgili kurum, kuruluş ve tüketicilere vermekle yükümlüdür. Ancak bu fıkra kapsamında aracılık edenler, satıcı veya sağlayıcı ile yaptıkları sözleşmeye aykırı fiillerinden dolayı sorumludur.” şeklinde düzenlenmiştir.

Uygulamada satıcı veya sağlayıcılar haricinde onlara aracılık eden üçüncü kişiler, oluşturdukları sistem aracılığıyla satıcı veya sağlayıcıların mal veya hizmetlerini tüketicilere ulaştırılmasına aracılık etmekte ve tüketiciden satıcı veya sağlayıcı gibi mal veya hizmet bedelini tahsil etmektedirler. Bu durum özellikle internet ortamında oluşturulan sistemleri kapsamaktadır. Düzenlemeye göre bu kişiler tüketiciye karşı bu maddede yazılı olanlardan satıcı veya sağlayıcı gibi sorumlu olacaklardır.[5]

Burada dikkat edilmesi gereken, bedel tahsil etmeden sadece satıcı veya sağlayıcıların mal veya hizmetlerine ulaşılmasına aracılık eden üçüncü kişilerin bu fıkra hükümlerine tabi olmayacağıdır. Nitekim bu şekilde aracılık eden üçüncü kişiler yer sağlayıcı sıfatını haizdir ve sadece satıcı veya sağlayıcı ile yaptıkları sözleşmeye aykırılıktan ötürü satıcı veya sağlayıcıya karşı sorumlu olacaklardır.

Satıcı Veya Sağlayıcının Yükümlülükleri

Uygulamada tüketicilerin sıklıkla karşılaştığı problemlerin başında, cayma hakkını kullandıktan sonra satıcı veya sağlayıcının yükümlülüklerini gereği gibi yerine getirmemesi gelmektedir. Tüketicinin cayma hakkını kullanması ile satıcı veya sağlayıcının bir takım yükümlülükleri bulunmaktadır. Bu yükümlülükler Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.12 ‘de düzenlenmiştir.

Cayma hakkını usulüne uygun olarak kullanılan tüketiciden, herhangi bir şekilde fazladan masraf talep edilemez. Düzenlemenin amacı, uzaktan iletişim araçlarıyla gerçekleşen satışlarda, tüketicinin satın aldığı ürünü fiziki olarak inceleyememesi nedeniyle, ürünü teslim alsa bile, tam olarak istediği bir ürün çıkmaması halinde iade etmesine ve bu iade sebebiyle de herhangi bir masraf yapmasına gerek kalmamasını sağlamaktır.[6] Dolayısıyla uygulamada, cayma hakkının kullanılmasından sonra tüketiciden teslim masraflarını ya da kargo ücretini ödetmek isteyen satıcıya karşı bir koruma getirilmiştir. Düzenlemeye göre;

“(1) Satıcı veya sağlayıcı, tüketicinin cayma hakkını kullandığına ilişkin bildirimin kendisine ulaştığı tarihten itibaren on dört gün içinde, varsa malın tüketiciye teslim masrafları da dahil olmak üzere tahsil edilen tüm ödemeleri iade etmekle yükümlüdür.

(2) Satıcı veya sağlayıcı, birinci fıkrada belirtilen tüm geri ödemeleri, tüketicinin satın alırken kullandığı ödeme aracına uygun bir şekilde ve tüketiciye herhangi bir masraf veya yükümlülük getirmeden tek seferde yapmak zorundadır.

(3) Cayma hakkının kullanımında, 5 inci maddenin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında, satıcının iade için belirttiği taşıyıcı aracılığıyla malın geri gönderilmesi halinde, tüketici iadeye ilişkin masraflardan sorumlu tutulamaz. Satıcının ön bilgilendirmede iade için herhangi bir taşıyıcıyı belirtmediği durumda ise, tüketiciden iade masrafına ilişkin herhangi bir bedel talep edilemez. İade için ön bilgilendirmede belirtilen taşıyıcının, tüketicinin bulunduğu yerde şubesinin olmaması durumunda satıcı, ilave hiçbir masraf talep etmeksizin iade edilmek istenen malın tüketiciden alınmasını sağlamakla yükümlüdür.”

Tüketicinin Yükümlülükleri

Satıcı veya sağlayıcının yükümlülüklerinin yanında, Tüketicinin de cayma hakkını kullanmasından kaynaklanan bazı sorumlulukları bulunmaktadır. Bu sorumluluklar da yine Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği kapsamında düzenlenmiştir. Yönetmeliğin 13. Maddesi tüketicinin yükümlülüklerini düzenlemektedir. Buna göre;

“(1) Satıcı veya sağlayıcı malı kendisinin geri alacağına dair bir teklifte bulunmadıkça, tüketici cayma hakkını kullandığına ilişkin bildirimi yönelttiği tarihten itibaren on gün içinde malı satıcı veya sağlayıcıya ya da yetkilendirmiş olduğu kişiye geri göndermek zorundadır.

(2) Tüketici, cayma süresi içinde malı, işleyişine, teknik özelliklerine ve kullanım talimatlarına uygun bir şekilde kullandığı takdirde meydana gelen değişiklik ve bozulmalardan sorumlu değildir.”

Cayma hakkının kullanımının yan sözleşmelere etkisi

Tüketicinin cayma hakkını kullanması durumunda yan sözleşmelerin akıbetinin ne olacağı hususuna Yönetmeliğin 14.maddesinde yer verilmiştir. Bu bağlamda, tüketici cayma hakkını kullandığında yan sözleşmeler de kendiliğinden sona erecektir. Tüketici, cayma süresi içinde malı işleyişine, teknik özelliklerine ve kullanım talimatlarına uygun bir şekilde kullandığı takdirde herhangi bir masraf, tazminat veya cezai şart ödemeyecektir. Satıcı veya sağlayıcının, tüketicinin cayma hakkını kullandığını yan sözleşmenin tarafına bildirmesi gerekmektedir. [7]

———————————————————————————————

[1] Bir önceki Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliğinde bu süre yedi gündü.

[2] Özel, s.221; Aydoğdu, s. 289.

[3] Aydoğdu, s. 289.

[4] Aydoğdu, s. 289.

[5] Ayrıntılı bilgi için bkz. 6502 Sayılı TKHK m. 48 gerekçesi.

[6] Bozbel, Savaş, “Türk Hukukunda Mesafeli Sözleşmeler”, AÜEHFD, Aralık 2003, C; VII, S. 3-4, s. 784.

[7] Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m. 14 “(1) Kanunun 30 uncu maddesi hükümleri saklı kalmak koşuluyla, tüketicinin cayma hakkını kullanması durumunda yan sözleşmeler de kendiliğinden sona erer. Bu durumda tüketici, 13 üncü maddenin ikinci fıkrasında belirtilen haller dışında herhangi bir masraf, tazminat veya cezai şart ödemekle yükümlü değildir.

(2) Satıcı veya sağlayıcı, tüketicinin cayma hakkını kullandığını yan sözleşmenin tarafı olan üçüncü kişiye derhal bildirmelidir.”


cns-tkt.jpg